Hemelwater

Slim hergebruik van hemelwater en/of afvalwater in Gemeente Montferland

Context

Water is in Nederland lang vanzelfsprekend geweest. Maar de realiteit verandert: droge zomers, piekbuien en toenemende waterschaarste zorgen voor druk op drinkwater, riolering en leefomgeving. Tegelijk is er al veel kennis beschikbaar over waterbesparing en hergebruik — maar die kennis landt nog onvoldoende in de praktijk.

Gemeente Montferland wil daarom een stap verder: niet nóg een rapport, maar een aanpak waarmee we daadwerkelijk in beweging komen. We zoeken een startup (of innovatief team) die ons helpt om hemelwater en/of (grijs) afvalwater slimmer te benutten, op een manier die haalbaar, betaalbaar en opschaalbaar is.

De uitdaging

Hoe kan Montferland hemelwater en/of grijs afvalwater maximaal (veilig en verantwoord) hergebruiken, en vooral: hoe krijgen we dit echt toegepast in de praktijk?

Daarbij zoeken we nadrukkelijk oplossingen die:

• iets toevoegen ten opzichte van wat al bekend is;
• toepasbaarheid vergroten (bijvoorbeeld door drempels weg te nemen);
• niet per se technologisch hoeven te zijn: beleid, financiering, samenwerking, communicatie, gedragsverandering en slimme combinaties daarvan zijn óók welkom.

Wat gebeurt er al (en waar lopen we tegenaan)?

In Montferland gebeurt op dit moment beperkt hergebruik:

• Hemelwater wordt in alle nieuwe gevallen afgekoppeld en daarna tijdelijk geborgen en geïnfiltreerd. Verdere toepasbaarheid van hemelwater wordt vaak niet bij stilgestaan”
• Incidenteel wordt bij nieuwbouw gedacht aan opvang voor spoeling (wc) of gebruik in huis, maar dit is nog niet gangbaar.

Wat we horen vanuit de organisatie en keten:

• Er is veel kennis en techniek beschikbaar, maar de stap naar brede toepassing blijft uit.
• Kosten zijn vaak de showstopper: systemen zijn duur en de terugverdientijd is voor bewoners/bedrijven meestal onaantrekkelijk.
• Er spelen vragen over wet- en regelgeving, aansprakelijkheid/volksgezondheid en praktische uitvoerbaarheid (installateurs, beheer, onderhoud).
• We willen voorkomen dat we oplossingen krijgen die al standaard beschikbaar zijn zonder echte vernieuwing in toepasbaarheid.

Montferland werkt daarnaast samen in de regio (Achterhoek) met gemeenten, waterschap, provincie en drinkwaterbedrijf. Bij succes is er dus nadrukkelijk opschaling potentieel.

Wat zoeken we precies?

We zoeken een oplossing (of combinatie van oplossingen) die in Montferland kan leiden tot een concrete pilot én een route naar bredere toepassing.

Denk aan (niet uitputtend):

1) Toepasbaarheid & implementatie

• Een aanpak die de stap mogelijk maakt van “we weten dat het kan” naar “we dóen het”.
• Een implementatie-aanpak voor één of meerdere doelgroepen (bijv. nieuwbouw, bestaande bouw, bedrijventerreinen, gemeentelijk vastgoed, evenementenlocaties).

2) Kosten & financiering

• Slimme businessmodellen, financieringsconstructies of collectieve aanpakken waardoor hergebruik betaalbaar wordt (voor bewoners, ontwikkelaars, bedrijven of gemeente).
• Denk ook aan “zonnepanelen-achtige” logica: hoe creëer je een prikkel of arrangement waardoor investeren wél aantrekkelijk wordt?

3) Gedrag & adoptie

• Innovatieve communicatie, nudges, participatie of community-aanpak: hoe krijg je bewoners/ontwikkelaars/bedrijven mee?
• Hoe maak je waterhergebruik “normaal”, aantrekkelijk en begrijpelijk?

4) Technische oplossingen (welkom, maar niet verplicht)

• Nieuwe of slimmere systemen voor opvang, opslag, zuivering, hergebruik, monitoring, onderhoud.
• Oplossingen die aantoonbaar veilig, beheersbaar en praktisch uitvoerbaar zijn (incl. installatie/onderhoud in de regio).

Wat zoeken we níet?

Om de challenge scherp te houden:

• Geen “standaard” regenwatertank-oplossing zonder vernieuwende aanpak voor adoptie, kosten of opschaling.
• Geen puur theoretische verkenning zonder duidelijk perspectief op een pilot en besluitvorming.
• Geen oplossing die alleen werkt als álle wetgeving eerst verandert (tenzij je óók een realistische route biedt voor experimenteren/pilots binnen bestaande kaders).

Voor wie moet het werken?

We willen ruimte houden om met de startup de beste pilot-doelgroep te kiezen, maar kansrijke richtingen zijn:

• Woningbouw / ontwikkelaars (nieuwbouw of gebiedsontwikkeling)
• Bestaande woningen (individueel of collectief)
• Bedrijven / vastgoedbeheerders
• Gemeentelijke objecten (voorbeeldfunctie, waar passend)
• Regio Achterhoek (opschalingskans naar meerdere gemeenten bij succes)

Belangrijk: Montferland wil graag als gemeente kunnen starten, maar staat open voor oplossingen die via een andere doelgroep sneller tractie krijgen.

Wat is succes na de ontwikkelfase?

Na de Startup in Residence-ontwikkelfase (de gezamenlijke ontwikkelperiode) is de challenge geslaagd als er bijvoorbeeld:

• Een gevalideerde oplossingsrichting ligt (wat werkt, waarom, voor wie).
• Een concreet pilotplan ligt dat uitvoerbaar is in Montferland (incl. partners, locatie(s), planning, risico’s).
• Een route naar opschaling ligt: hoe wordt dit groter dan één pilot (Montferland-breed en/of Achterhoek-breed).
• Praktisch resultaat: bij voorkeur een prototype / demonstratie / eerste toepassing óf een bewezen aanpak die direct kan worden uitgerold.

Wat bieden we startups?

• Toegang tot een gemotiveerd team binnen Gemeente Montferland en betrokken collega’s (o.a. duurzaamheid/milieu, en waar nodig beheer openbare ruimte / vastgoed).
• Begeleiding in het doorgronden van het publieke speelveld: stakeholders, regels, besluitvorming.
• Een ontwikkeltraject binnen Startup in Residence met focus op snel testen, leren en toewerken naar implementatie.
• Kans op opschaling in Montferland en (bij succes) de Achterhoek/regio.

Belangrijke randvoorwaarden

• Oplossing moet passen bij publieke waarden: veiligheid/volksgezondheid, transparantie, uitvoerbaarheid, beheersbaarheid en betaalbaarheid (incl. eventuele concrete adviezen m.b.t. financiering/mogelijke subsidies).
• We staan open voor experimenten, maar willen realistisch starten met een pilot die binnen (of slim langs) bestaande kaders kan.
• De innovatie kan technisch zijn, maar mag ook bestaan uit beleid, instrumentenmix, procesinnovatie, financiering of gedragsaanpak.